Ders Planı /

Ders Bilgileri

Dersin Kredisi
Dersin AKTS Kredisi
Dersin Öğretim Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans , TYYÇ: 6. Düzey , EQF-LLL: 6. Düzey , QF-EHEA: 1. Düzey
Dersin Türü
Dersin Veriliş Şekli Yüz-Yüze Eğitim
Ders zorunlu veya opsiyonel iş deneyimi gerektiriyor mu ?
Dersin Koordinatörü Prof. Dr. HÜSEYİN ELMALI
Dersi Veren(ler)
Dersin Yardımcıları

Amaç ve İçerik

Dersin Amacı Bu ders, dilbilimin temel alanlarını ve dilbilimsel çözümlemenin dayandığı kuramsal çerçeveyi tanıtmayı amaçlar. Ders kapsamında, dilbilimin verilerine dayanarak bir dilin yapısının, işleyişinin ve kullanımının nasıl incelenmesi gerektiği açıklanır. Dilbilimsel yaklaşımlar Arapçaya uygulanarak öğrencilerin dile ilişkin bilimsel ve sistematik bir bakış açısı kazanmaları sağlanır. Ayrıca sesbilgisi, biçimbilim ve sözdizimi alanlarına ilişkin temel kavramlar aracılığıyla öğrencilerin dil çözümleme becerilerinin geliştirilmesi hedeflenir.
Dersin İçeriği Bu ders kapsamında dilbilimsel çözümlemenin temel kavramları ele alınır ve dil farkındalığı geliştirilir. Dil öğrenenlerin dil verileri üzerindeki olası yanlış çözümlemeleri, durum çalışmaları ve ana dil–yabancı dil karşılaştırmaları yoluyla değerlendirilir. Dil, bir sistem olarak ele alınarak doğası, yapısı ve kullanımı incelenir; dilbilimsel edinç ve edim, dilbilimin alt dalları, dil bilgisi türleri, dil evrenselleri ve dilsel yaratıcılık kavramları tanıtılır. Ders içeriğinde ayrıca beyin ve dil ilişkisi, yanallaşma, dilin evrimi ve insan dili işleyişine ilişkin temel modeller ele alınır. Sesbilgisi kapsamında akustik, duyuşsal ve söyleyiş sesbilgisi; konuşma organları, sesbirimler, ünlü ve ünsüzler, Uluslararası Sesbilim Alfabesi, söyleyiş biçimi ve yeri konuları ele alınır. Sesbilimsel süreçler (benzeşim, benzeşmezlik, bağlama), parçalarüstü özellikler, vurgu ve ezgi incelenir. Anlambilimi bağlamında ise anlam bileşenleri çözümlemesi, anlamsal ilişkiler, anlam–gönderme ilişkisi ve eşdizimlilik konuları değerlendirilir.

Haftalık Ders Konuları

1Dilbilim, Dilbilime Giriş, Dilbilim Tarihi, Dilbilimin temel kavramları, dilin bilimsel olarak incelenmesi, dilbilimin ortaya çıkışı ve tarihsel gelişim süreci.
2Dilbilimin Tanımı, Dilbilimin Alt Dalları, Dilbilimin tanımı, inceleme alanları, kuramsal ve uygulamalı dilbilim ayrımı, dilbilimin temel alt dalları.
3Dilin Tanımı, İnsan Dili, Dil Düşünce İlişkisi, Dilin temel özellikleri, insan dilini diğer iletişim sistemlerinden ayıran yönler, dil ile düşünce arasındaki ilişki.
4Dil, Kültür,Toplum ilişkisi, Dİlin Doğuşu,Dilin Türleri, Dil, kültür ve toplum arasındaki karşılıklı ilişki, dilin ortaya çıkışıyla ilgili görüşler, dil türleri ve kullanım alanları.
5Kaynak bakımından Diller, Dillerin Sınıflandırılması,Dillerin köken bakımından sınıflandırılması, dil aileleri, yapı bakımından diller ve dünya dilleri arasındaki temel benzerlik ve farklılıklar.
6Lehçebilim, Lehçe, Ağız, Lehçebilimin temel kavramları, lehçe, şive ve ağız ayrımı, dil içi çeşitlenme ve bölgesel dil kullanımları.
7Sesbilim, Biçimbilim, Dizimbilim, Dilin ses yapısı, kelime yapısı ve cümle yapısı; sesbilim, biçimbilim ve dizimbilimin temel inceleme alanları.
8Vize,Ara sınav kapsamında dönem başından itibaren ele alınan dilbilim konuları, temel kavramlar ve kuramsal bilgiler.
9Sözcükbilim, Sözlükbilim, Adbilim, Sözcüklerin yapısı, anlamı ve kullanımı; sözlük hazırlama ilkeleri, özel adların incelenmesi ve adbilimin temel konuları.
10Anlambilim, Kavram, Gösterge, Anlam, Anlambilimin temel kavramları, dil göstergesi, kavram-anlam ilişkisi ve anlamın dilbilimsel açıdan incelen
11Anlamın Türleri,Temel Anlam, Yan anlam, Çokanlamlılık, Temel anlam, yan anlam, mecaz anlam ve çokanlamlılık kavramları; sözcüklerin farklı bağlamlarda kazandığı anlamlar.
12Anlam Değişmeler, Eşanlamlılık, Eşadlılık, Anlam genişlemesi, anlam daralması, anlam kayması, eşanlamlılık ve eşadlılık gibi anlamsal ilişkiler.
13Bağlam, Anlam Türleri, Bağlamın anlam üzerindeki etkisi, dil içi ve dil dışı bağlam, sözcük ve cümle anlamlarının kullanım ortamına göre değişmesi.
14Genel Tekrar ve Özet, Dönem boyunca ele alınan dilbilim kavramları, dilin yapısı, alt dallar, sınıflandırmalar ve anlam konularının genel değerlendirmesi.

Kaynaklar

1.Her Yönüyle Dil (Ana Çizgileriyle Dilbilim), Doğan Aksan, Turkish Language Association (TDK), Ankara, 2020.
2. Anlambilim Konuları ve Türkçenin Anlambilimi (4th ed.), Doğan Aksan, Bilgi Publishing House, Ankara, 2016.
3. Açıklamalı Dilbilim Terimleri Sözlüğü, Berke Vardar, Multilingual Publishing, Istanbul, 2007.
Partner 1
Euras
YOK
Eurodesk
Study Aydin
Edexcel
Toefl
Pearson
Kalite
MYK
Turkak
GSB
Europass
Nafsa
Unesco
Yok 2
Study 2
IAUP
EUA
Yokak
Teknofest