Öğrencileri yükseköğretime özendirmenin yollarından biri, onları erken yaşlarda üniversite ortamıyla tanıştırmaktır. Bu durum, özellikle sosyoekonomik ve kültürel açıdan dezavantajlı koşullarda bulunan çocuklar açısından daha büyük önem taşımaktadır. Çocukların erken yaşlardan itibaren bilime, öğrenmeye ve yükseköğretime yönelik olumlu tutum geliştirmeleri; onların gelecekteki eğitim tercihleri ve kişisel gelişimleri üzerinde önemli bir rol oynamaktadır.
Bu nedenle bilim ve bilginin toplumda daha görünür hâle gelmesi, çocukların araştırma, sorgulama ve üretme süreçlerine erken yaşlarda katılmalarının desteklenmesi gerekmektedir. Bilim yalnızca belirli ders alanlarıyla sınırlı görülmemeli; araştırmaya, meraka, eleştirel düşünmeye ve problem çözmeye dayalı bir süreç olarak ele alınmalıdır. Üniversitelerin de bilim ile toplumu buluşturan yenilikçi öğrenme ortamları oluşturmaları bu açıdan önem taşımaktadır.
Çocuk üniversiteleri, çocukları erken yaşlarda bilim ve sanatla tanıştıran; onların bilime yönelik olumlu tutum geliştirmelerine, üniversite kavramını yakından tanımalarına, yaratıcı ve eleştirel düşünme becerilerini geliştirmelerine katkı sağlayan önemli eğitim ortamlarıdır. Bu yapılarda çocukların yalnızca bilgi edinmeleri değil, öğrendiklerini uygulamaları, sorgulamaları ve yeni fikirler geliştirmeleri de desteklenmektedir. Her çocuğun ilgisinin, yeteneğinin ve öğrenme biçiminin değerli olduğu anlayışı temel alınmaktadır.
Çocuk üniversitesi uygulamalarının ilk örnekleri 1990’lı yıllarda İngiltere’de ortaya çıkmış, daha sonra farklı ülkelerde çeşitli modellerle yaygınlaşmıştır. Zaman içerisinde bu uygulamalar; üniversitelerin, bilim insanlarının, eğitimcilerin ve çocukların bir araya geldiği, okul dışı öğrenmeyi destekleyen önemli yapılardan biri hâline gelmiştir.
Türkiye’de de farklı üniversiteler bünyesinde çocuklara yönelik zenginleştirilmiş eğitim programları yürütülmektedir. Bu programların yapıları, süreleri, hedef kitleleri ve uygulama biçimleri kurumların olanaklarına ve bölgesel ihtiyaçlara göre farklılık gösterebilmektedir. Bazı programlar yılın belirli dönemlerinde gerçekleştirilirken bazıları yıl boyunca sürdürülebilmektedir. Özel yetenekli çocuklara yönelik özel programların yanı sıra farklı ilgi ve yeteneklere sahip çocukların katılımına açık uygulamalar da bulunmaktadır.
Çocuk üniversitelerinin temel amaçlarından biri, çocukların okul dışında farklı öğrenme ortamlarıyla buluşmalarını sağlamak ve onları bilimsel, sanatsal ve yaratıcı çalışmalarla desteklemektir. Üniversite ortamı ve akademisyenlerle kurulan etkileşim, çocukların ilgi alanlarını keşfetmelerine ve merak ettikleri konularda daha derinlemesine çalışmalarına imkân sağlamaktadır.
Türkiye’deki çocuk üniversitesi yapılanmaları incelendiğinde farklı ülkelerdeki modellerden yararlanan çeşitli uygulamaların bulunduğu görülmektedir. Kurumların yapısı ve modeli farklılık gösterse de ortak amaç; çocuklara bilimi sevdirmek, bilimsel düşünmeyi desteklemek ve bilimsel etkinliklerin toplumda yaygınlaşmasına katkı sağlamaktır.
Bu kapsamda Çocuk Eğitimi Uygulama ve Araştırma Merkezi olarak vizyonumuz:
1. Gönüllülük esasına dayalı, kapsayıcı öğrenme ortamları oluşturarak bütün çocukların üniversiteyle ve bilimsel çalışmalarla buluşmasını sağlamak,
2. Dezavantajlı grupların eğitim olanaklarına erişimini desteklemek ve üniversitelerin sunduğu bilimsel, kültürel ve eğitsel imkânlardan yararlanmalarını sağlamak,
3. Çocuklara baskıdan uzak, bireysel farklılıklara saygılı, özgür ve destekleyici bir öğrenme ortamı sunarak potansiyellerini ortaya koymalarına katkı sağlamaktır.
