Ders Planı /

Ders Bilgileri

Dersin Kredisi
Dersin AKTS Kredisi
Dersin Öğretim Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Önlisans , TYYÇ: 5. Düzey , EQF-LLL: 5. Düzey , QF-EHEA:Kısa Düzey
Dersin Türü
Dersin Veriliş Şekli Yüz-Yüze Eğitim
Ders zorunlu veya opsiyonel iş deneyimi gerektiriyor mu ?
Dersin Koordinatörü Öğr. Gör. RAMAZAN ÇOŞTU
Dersi Veren(ler)
Dersin Yardımcıları

Amaç ve İçerik

Dersin Amacı Bu dersin amacı; öğrencilere otomotivde kullanılan metalik ve metalik olmayan malzemelerin yapılarını, özelliklerini, üretim ve hasar davranışlarını öğretmek; servis ve bakım süreçlerinde karşılaşılan aşınma, korozyon, yorulma ve kırılma türlerini değerlendirme, uygun muayene yöntemini belirleme ve araç parçalarını teknik özellik, kalite, güvenlik, maliyet ve kullanım ömrü ölçütlerine göre seçme becerisi kazandırmaktır.
Dersin İçeriği Otomotiv malzemelerinin sınıflandırılması ve gelişimi; malzemelerin yapısal ve mekanik özellikleri; otomotiv çelikleri, dökme demirler, ısıl işlemler ve yüzey sertleştirme yöntemleri; alüminyum ve magnezyum alaşımları; polimerler, elastomerler, seramikler, camlar ve kompozit malzemeler; yorulma, kırılma, aşınma, yağlama ve korozyon mekanizmaları; malzeme muayenesi ve tahribatsız muayene yöntemleri; otomotiv servis süreçleri, periyodik bakım planlaması, bakım malzemelerinin seçimi, VIN ve OEM numarası kullanımı, orijinal ve eşdeğer yedek parçaların teknik ölçütlere göre değerlendirilmesi.

Haftalık Ders Konuları

1Taşıt yapısında kullanılan malzemelerin sınıflandırılması ve gelişimi: * Otomotiv malzemelerinin tarihsel gelişimi, * Metallerin, polimerlerin, elastomerlerin, seramiklerin ve kompozitlerin sınıflandırılması, * Modern araçlardaki malzeme dağılımı, * Hafifletme, yakıt ekonomisi, elektrikli araç menzili ve çarpışma güvenliği ilişkisi, * Malzeme seçiminin bakım maliyetine ve parça ömrüne etkisi.
2Malzemelerin Yapısı, Mekanik Özellikleri ve Servis Karşılıkları: * Atomik ve kristal yapı, * Yoğunluk ve malzemelerin temel fiziksel özellikleri, * Gerilme–şekil değiştirme ilişkisi, * Elastiklik, akma, çekme dayanımı, sertlik, süneklik ve tokluk, * Gevrek ve sünek kırılma davranışları, * Parçalardaki deformasyon ve kırılmaların servis açısından yorumlanması.
3Otomotiv Çelikleri, Karoser ve Şasi Malzemeleri: * Düşük karbonlu ve yüksek dayanımlı otomotiv çelikleri, * HSS, AHSS, UHSS, çift fazlı ve bor katkılı çelikler, * A–B direkleri, şasi rayları ve taban saclarında malzeme seçimi, * Mukavemet ve şekillendirilebilirlik ilişkisi, * Galvaniz kaplama ve kataforez uygulamaları, * Yüksek dayanımlı gövde parçalarındaki onarım sınırlamaları.
4Dökme Demirler ve Motor–Aktarma Organı Uygulamaları: * Gri, sfero ve kompakt grafitli dökme demirler, * Dökme demirlerin mekanik ve termal özellikleri, * Motor bloğu, silindir gömleği ve krank mili uygulamaları, * Fren diski ve kampanalarda kullanılan malzemeler, * Titreşim sönümleme, aşınma direnci ve ısıl iletkenlik, * Döküm parçalarında görülen çatlak, gözenek ve yüzey kusurları.
5Isıl İşlemler ve Yüzey Sertleştirme Yöntemleri: * Tavlama, normalizasyon, sertleştirme, menevişleme ve ıslah işlemleri, * Sementasyon, nitrasyon ve indüksiyonla sertleştirme, * Yüzey sertliği ve çekirdek tokluğu ilişkisi, * Kam mili, dişli, aks mili, krank mili ve rulman uygulamaları, * Aşırı ısınmaya bağlı sertlik kayıpları, * Termal çatlaklar ve mikroyapısal değişimler.
6Demir Dışı Metaller ve Hafif Alaşımlar: * Alüminyum, magnezyum, bakır ve titanyum alaşımları, * Döküm ve dövme alüminyum parçalar, * Motor bloğu, silindir kapağı, piston ve alt salıncak uygulamaları, * Döküm ve dövme jantların karşılaştırılması, * Elektrik tesisatında bakır ve alüminyum kullanımı, * Farklı metallerin temasından kaynaklanan galvanik korozyon riski.
7Otomotiv Polimerleri, Elastomerleri, Seramikleri ve Camları: * Termoplastik ve termoset malzemelerin özellikleri, * PP, PA, ABS, POM ve PC esaslı otomotiv parçaları, * Tampon, emme manifoldu, far camı ve iç trim uygulamaları, * NBR, EPDM ve FKM esaslı conta, O-ring, hortum, burç ve kayışlar, * Elastomerlerin sıcaklık ve akışkan uyumluluğu, * Otomotiv camları, seramikler ve sürtünme malzemeleri.
8Kompozit ve Yeni Nesil Otomotiv Malzemeleri: * Cam ve karbon elyaf takviyeli kompozitler, * CFRP, GFRP, sandviç ve hibrit yapılar, * Gövde, şasi, yaprak yay ve koruma parçalarındaki uygulamalar, * Hafifletme, enerji absorpsiyonu ve çarpışma güvenliği, * Kompozit parçalarda hasar ve onarılabilirlik, * Geri dönüşüm ve sürdürülebilir malzeme sınıflandırılması.
9Ara Sınav
10Yorulma, Kırılma ve Titreşim Kaynaklı Hasarlar: * Çevrimsel yükler ve yorulma mekanizması, * Yorulma çatlağının başlaması ve ilerlemesi, * Plaj çizgileri ve ani kopma bölgesi, * Çentik etkisi ve gerilme yığılması, * Hatalı montaj, taşlama izi ve korozyon çukurlarının yorulma ömrüne etkisi, * Aks, süspansiyon yayı, biyel ve krank mili hasarları.
11Aşınma, Yağlama, Triboloji ve Korozyon: * Abrasif, adhezif, erozif, kavitasyon ve fretting aşınması, * Piston, segman ve silindir gömleğindeki sürtünme, * Yağ filminin bozulması ve yatak sarma, * Rulman ve dişli hasarları, * Atmosferik, çukurcuk, galvanik ve gerilmeli korozyon, * Egzoz sistemi korozyonu ve koruyucu bakım yöntemleri.
12Malzeme Muayenesi ve Serviste Arıza Değerlendirme Yöntemleri: *Görsel muayene teknikleri ile büyüteç ve endoskop kullanım prensipleri *Ölçü, boşluk, yüzey ve sertlik kontrol yöntemlerinin teorik temelleri *Sıvı penetrant ve manyetik parçacık muayenesi yöntemleri *Ultrasonik muayene ve kaçak testlerinin çalışma prensipleri *Jant, aks, krank mili ve motor bloğu gibi temel yapı elemanlarında hasar analizi yaklaşımları *Hasarlı parçalar için onarım, revizyon veya değişim karar süreçlerinin teorik altyapısı
13Otomotiv Servis Süreçleri ve Periyodik Bakım Planlaması: *Servis organizasyon yapısı ve iş güvenliği prensipleri *Araç kabul, iş emri oluşturma ve servis kayıt sistemlerinin işleyişi *VIN (Şasi), motor ve gövde kodlarının yapısal incelenmesi *Üretici servis bilgi sistemlerinin ve periyodik bakım çizelgelerinin teorik analizi *Motor ve transmisyon yağları ile soğutma, fren ve hidrolik sıvılarının fiziksel/kimyasal özelliklerine göre seçim kriterleri *Filtre, buji, kayış, zincir, hortum, conta ve rulman gibi periyodik bakım elemanlarının standart kontrol esasları
14Yedek Parça Tanımlama ve Teknik Parça Seçim Uygulamaları: *OE, OEM, OES, eşdeğer, yan sanayi ve yeniden üretilmiş yedek parça terminolojisi *VIN ve OEM numaraları aracılığıyla elektronik parça kataloglarının işleyiş mantığı *Ölçü, tolerans, malzeme yapısı, sertlik ve kalite standartlarına göre parça seçim teorisi *ECE R90 onaylı fren donanımları, cıvata dayanım sınıfları ve TTY (Torque to Yield) cıvata standartları *Mekanik, otomatik transmisyon ve elektrik-elektronik sistem parçalarının donanımsal uyumluluk analizleri *Sahte ve standart dışı parçaların tespit edilmesine yönelik teorik yaklaşımlar *Örnek araç senaryoları üzerinden vaka bazlı yedek parça seçim ve eşleştirme analizleri

Kaynaklar

1. Onaran, K., Malzeme Bilimi, ISBN: 978-975-540-017-4.
2. Savaşkan, T., Malzeme Bilimi ve Malzeme Muayenesi, Papatya Bilim, ISBN: 978-605-9594-26-4.
3. Callister, W. D. Jr. ve Rethwisch, D. G., Malzeme Bilimi ve Mühendisliği, Nobel Akademik Yayıncılık, ISBN: 978-605-133-418-9.
4. Yardım, M. H., Motor Teknolojisi, Nobel Akademik Yayıncılık, ISBN: 978-605-133-392-2.
5. Demirsoy, M., Motorlu Araçlar Cilt 1, Birsen Yayınevi, ISBN: 978-975-511-006-6.
6. Özdemir, A., Otomotiv Elektrik ve Elektroniği, Birsen Yayınevi, ISBN: 978-975-511-597-9.
7. Arabacı, E., Otomatik Transmisyonlar, LAP Lambert Academic Publishing, ISBN: 978-3-659-63692-9.
8. Özcan, M. T., Malzeme Bilgisi, Adana Nobel Kitabevi, ISBN: 978-605-397-077-4.
9. Çetinkaya, S., Taşıt Mekaniği, Nobel Akademik Yayıncılık, ISBN: 978-605-133-463-9.
10. Gilles, T., Automotive Service: Inspection, Maintenance, Repair, 6th Edition, Cengage, ISBN: 978-1-337-79403-9.
11. Halderman, J. D., Automotive Technology: Principles, Diagnosis, and Service, 7th Edition, Pearson, ISBN: 978-0-13-785490-5.
12. Halderman, J. D. ve Deeter, D., Automotive Maintenance and Light Repair, Pearson, ISBN: 978-0-13-340518-7.
13. Yamagata, H., The Science and Technology of Materials in Automotive Engines, Woodhead Publishing, ISBN: 978-1-85573-742-6.
14. Davies, G., Materials for Automobile Bodies, 2nd Edition, Butterworth-Heinemann, ISBN: 978-0-08-096979-4.
15. Mallick, P. K., Automotive Composites: Materials, Design, and Manufacturing, CRC Press, ISBN: 978-1-032-17213-2.
16. Elmarakbi, A., Advanced Composite Materials for Automotive Applications: Structural Integrity and Crashworthiness, Wiley, ISBN: 978-1-118-42386-8.
17. Ashby, M. F., Materials Selection in Mechanical Design, 6th Edition, Butterworth-Heinemann, ISBN: 978-0-443-16028-8.
18. Cantor, B., Grant, P. ve Johnston, C., Automotive Engineering: Lightweight, Functional, and Novel Materials, CRC Press, ISBN: 978-0-7503-1001-7.
Partner 1
Euras
YOK
Eurodesk
Study Aydin
Edexcel
Toefl
Pearson
Kalite
MYK
Turkak
GSB
Europass
Nafsa
Unesco
Yok 2
Study 2
IAUP
EUA
Yokak
Teknofest